Dobór zakrętarki zacznij od wymaganego zakresu momentu

Pierwszym parametrem do ustalenia jest moment wymagany dla połączeń, które mają być obsługiwane przez zakrętarkę. Liczy się cały zakres roboczy narzędzia, czyli jego dolna i górna granica.

Jeżeli jedna zakrętarka ma pracować przy kilku rodzajach połączeń, jej zakres musi obejmować wszystkie stosowane wartości. Przykładowo przy pracach wykonywanych z momentem od 500 do 2000 Nm odpowiednim punktem wyjścia będą modele 360-2500 Nm. Zakrętarka 280-1200 Nm nie obsłuży górnej wartości, natomiast wybór urządzenia 1024-10000 Nm wykluczyłby pracę przy niższych wymaganych momentach.

Wśród elektrycznych modeli Juwel dostępnych w kategorii występuje sześć podstawowych zakresów:

Wymagany moment pozwala więc szybko ograniczyć liczbę możliwych modeli. Kolejnym krokiem jest wybór konstrukcji zakrętarki i sprawdzenie warunków w miejscu, w którym będzie wykonywane połączenie.

TES czy TEWS? Konstrukcję dobierz do miejsca pracy

Dla tych samych podstawowych zakresów momentu Juwel oferuje dwie konstrukcje zakrętarek elektrycznych. Seria TES ma układ prosty, natomiast seria TEWS wykorzystuje konstrukcję kątową.

TES jest naturalnym wyborem przy połączeniach, do których można swobodnie podejść narzędziem w osi. TEWS powstał z myślą o pracy w bardziej ograniczonej przestrzeni, gdzie położenie napędu względem zabieraka wpływa na możliwość ustawienia całego urządzenia.

Różnicę dobrze pokazują wymiary odpowiadających sobie modeli. Dla zakresu 280-1200 Nm producent podaje wymiar H wynoszący 540 mm dla TES-104/105 i 275 mm dla kątowego TEWS-104/105. Przy zakresie 1024-10000 Nm jest to odpowiednio 680 mm dla TES-904/905 i 390 mm dla TEWS-904/905. Przy ciasnej zabudowie maszyny, konstrukcji stalowej lub instalacji taka różnica może zdecydować o tym, czy narzędzie da się prawidłowo ustawić na połączeniu.

W obu seriach napęd może obracać się o 360°, co pozwala ustawić część napędową w dogodnym położeniu. Podstawową różnicą pomiędzy TES i TEWS pozostaje więc geometria całej zakrętarki.

Jeżeli przestrzeń wokół połączenia jest ograniczona, przed wyborem modelu warto znać nie tylko wymagany moment, ale również ilość miejsca dostępnego wokół śruby i przewidywane położenie narzędzia.

Standard czy Heavy Duty? Uwzględnij intensywność pracy

W wielu modelach TES i TEWS występują dwie wersje przekładni. Widać to już w nazwach takich jak TES-244/245 czy TEWS-604/605. Są to warianty przeznaczone do różnych warunków eksploatacji.

Wersja standardowa jest przeznaczona do zastosowań, w których narzędzie nie pracuje stale pod dużym obciążeniem. Przekładnie Heavy Duty mają dodatkowe łożyskowanie oraz modułową konstrukcję obudowy zwiększającą odporność na zużycie podczas intensywnej i regularnej pracy.

Przykładowo TES-244 jest wariantem standardowym, a TES-245 wersją Heavy Duty tego samego zakresu momentu 360-2500 Nm. Analogiczny podział występuje w odpowiadających modelach kątowych TEWS.

Przy pojedynczych lub okresowych pracach wersja standardowa może być wystarczająca. W przypadku produkcji, utrzymania ruchu albo regularnie powtarzanych operacji dokręcania warto uwzględnić również częstotliwość cykli, czas pracy narzędzia oraz występujące obciążenia mechaniczne i termiczne.

To ważne kryterium szczególnie wtedy, gdy dwa warianty mają taki sam zakres momentu. Sam parametr Nm nie wyjaśnia wtedy różnicy pomiędzy nimi.

Sprawdź zabierak i używane nasadki

Wraz ze wzrostem zakresu momentu zmienia się również wielkość zabieraka.

Modele TES-84 i TEWS-84 mogą występować z zabierakiem 3/4" lub 1". W zakresach 280-1200 Nm oraz 360-2500 Nm stosowany jest zabierak 1". Modele 360-3500 Nm, 816-6000 Nm oraz 1024-10000 Nm wykorzystują zabierak 1 1/2".

Przed wyborem zakrętarki sprawdź więc rozmiar nasadek stosowanych przy obsługiwanych połączeniach. Ma to szczególne znaczenie podczas przechodzenia pomiędzy sąsiadującymi zakresami. Przykładowo modele 360-2500 Nm wykorzystują zabierak 1", podczas gdy przy 360-3500 Nm jest to już 1 1/2".

Jeżeli narzędzie ma trafić na istniejące stanowisko wyposażone w określony zestaw nasadek, zgodność zabieraka należy zweryfikować jeszcze przed zamówieniem.

Przy pracy seryjnej porównaj również prędkość

Moment i konstrukcja rozstrzygają, czy zakrętarka może zostać użyta przy konkretnym połączeniu. Przy dużej liczbie powtarzalnych operacji znaczenia nabiera także prędkość.

W oferowanych modelach prędkość biegu jałowego zmienia się wraz z zakresem narzędzia. TES-84 i TEWS-84 osiągają 16 obr./min, modele 280-1200 Nm 14 obr./min, a przy największym oferowanym zakresie 1024-10000 Nm jest to 2,5 obr./min.

Przy sporadycznym dokręcaniu pojedynczych połączeń różnica ta może mieć niewielkie znaczenie. Na stanowisku, na którym narzędzie wykonuje wiele kolejnych cykli, wpływa już na czas wykonywania pracy. Jeżeli kilka modeli obejmuje wymagany moment, prędkość jest jednym z parametrów, które warto wykorzystać do dalszego zawężenia wyboru.

Zaplanuj miejsce dla ramienia reakcyjnego

Wysoki moment generowany przez zakrętarkę wymaga przejęcia momentu reakcyjnego. Dlatego modele TES i TEWS są wyposażone w ramię reakcyjne.

Przed wyborem urządzenia sprawdź, gdzie ramię będzie mogło zostać stabilnie podparte podczas dokręcania. Znaczenie ma układ sąsiednich śrub, elementy konstrukcji znajdujące się wokół połączenia oraz ilość dostępnej przestrzeni. W praktyce geometria podparcia może być równie istotna jak geometria samej zakrętarki.

Standardowe ramię reakcyjne znajduje się w zestawie. Jeżeli jego kształt nie odpowiada konkretnemu stanowisku, dla zakrętarek Juwel istnieje również możliwość wykonania niestandardowego ramienia reakcyjnego – specjalnie pod indywidualne potrzeby użytkownika.  Dostępna jest także opcja zakupu pierścienia pozwalającego wykonać własne ramię reakcyjne.

Przy nietypowych konstrukcjach warto ustalić sposób podparcia jeszcze przed wyborem finalnego modelu, zamiast dopasowywać stanowisko dopiero po zakupie narzędzia.

Jak realizowana jest kontrola momentu w zakrętarkach TES i TEWS?

Modele Juwel TES i TEWS umożliwiają wybór spośród 200 nastaw momentu. Po osiągnięciu zadanej wartości układ odcina napęd. Producent deklaruje dokładność momentu +/-3,5% dla tego samego typu połączenia.

Każda zakrętarka jest dostarczana z indywidualnym certyfikatem kalibracji oraz tabelą momentów. Narzędzia mogą pracować w obu kierunkach, dlatego poza kontrolowanym dokręcaniem mogą służyć również do odkręcania wykonanych wcześniej połączeń.

Przy dużych momentach znaczenie ma również funkcja zwolnienia naprężenia po zakończeniu dokręcania. Po osiągnięciu ustawionej wartości napęd wykonuje niewielki ruch w przeciwnym kierunku, co ułatwia zdjęcie nasadki i narzędzia z połączenia.

To właśnie możliwość ustawienia konkretnej wartości, automatycznego zakończenia dokręcania i udokumentowania charakterystyki narzędzia odróżnia tę grupę urządzeń od zakrętarek służących przede wszystkim do szybkiego montażu bez kontroli momentu na tym poziomie.

Kiedy wybrać zasilanie sieciowe, a kiedy inną zakrętarkę?

Zakrętarki TES i TEWS są rozwiązaniem do stanowisk, na których można zapewnić zasilanie sieciowe. Przewód nie wymaga zarządzania akumulatorami i sprawdza się szczególnie przy pracy prowadzonej w stałym lub przewidywalnym miejscu.

Jeżeli narzędzie ma często zmieniać stanowisko, pracować w terenie albo w miejscach bez wygodnego dostępu do zasilania, warto porównać je z akumulatorowymi odpowiednikami Juwel. Dostępne są proste zakrętarki akumulatorowe TQS oraz kątowe zakrętarki akumulatorowe TQWS.

W zakładach wykorzystujących instalację sprężonego powietrza alternatywą są zakrętarki pneumatyczne. Wybór źródła napędu warto więc rozpatrywać razem z miejscem wykonywania pracy, mobilnością narzędzia i infrastrukturą dostępną na stanowisku.