Klucz dynamometryczny elektroniczny a mechaniczny - najważniejsze różnice
Klucze dynamometryczne ręczne, dzielą się na dwa typy – klucze mechaniczne oraz klucze elektroniczne. Klucze dynamometryczne mechaniczne można podzielić jeszcze na kilka podtypów:
- klucze z mechanizmem sprężynowym – wymagają luzowania po zakończeniu pracy,
- klucze z mechanizmem prętowym – nie wymagają luzowania po zakończeniu pracy.
Klucze z mechanizmem sprężynowym podzielić można jeszcze na dodatkowe podkategorie, w oparciu o sposób sygnalizacji osiągnięcia momentu na:
- klucze typu klikowego – użytkownik słyszy charakterystyczny klik po osiągnięciu momentu,
- typu łamanego – ramię klucza ugina się o ok. 20 stopni po osiągnięciu momentu,
- typu ślizgowego – aktywacja sprzęgła ślizgowego po osiągnięciu momentu.
Klucze mechaniczne mają możliwość regulacji wymaganej wartości momentu albo za pomocą skali, lub poprzez regulację za pomocą testeru narzędzi dynamometrycznych.

Klucze elektroniczne działają z kolei w oparciu o zastosowanie czujników tensometrycznych, które przesyłają dane pomiarowe do układu elektronicznego, a następnie wyniki pomiaru widoczne są na wyświetlaczu klucza. Umożliwiają pomiary momentu w czasie rzeczywistym – funkcja Track, oraz pomiary momentów szczytowych w funkcji Peak. W przeciwieństwie do kluczy mechanicznych, wyposażone są w pamięć wewnętrzną która umożliwia archiwizacje uzyskanych wyników, oraz cechują się większą dokładnością pomiarów – nawet 1% CW/CCW. Sprawdź Klucze BMS Ireland TWS.

Klucze dynamometryczne elektroniczne często mogą też występować w róznych konfiguracjach, np. w wersji z pomiarem momentu i kąta - STAHLWILLE Seria 713R czy też z możliwością komunikacji z systemami zbierania danych za pomocą bluetooth np. Klucze dynamometryczne Bluetooth.
Klucz elektroniczny czy mechaniczny - porównanie parametrów
Klucze dynamometryczne mechaniczne i elektroniczne, pomimo tego że w założeniu służą do wykonywania tej samej pracy, to są jednak bardzo odmiennymi narzędziami. Poniżej przedstawiam kilka podstawowych różnic pomiędzy tymi dwoma typami kluczy dynamometrycznych.
|
|
Klucz dynamometryczny Mechaniczny |
Klucz dynamometryczny elektroniczny |
|
Dokładność pomiarów |
Standardowa dokładność pomiarów – wymagana normą ISO 6789-2017, wynosi +/-4%. Ale coraz większa liczba producentów oferuje dokładność na poziomie +/-3% jako standard. |
Dobrej jakości klucze dynamometryczne elektroniczne zapewniają dokładność +/-1%. Ale na rynku dostępne są też klucze o niższej dokładności – do 2%, lub nawet 3%. |
|
Możliwość pracy w prawą i lewą stronę (CW/CCW) |
Zdecydowana większość kluczy dynamometrycznych mechanicznych działa tylko w prawą stronę (CW). Tylko niewielki procent dostępnych na rynku modeli umożliwia pracę zarówno w prawą jak i lewą stronę (CW/CCW) |
Elektroniczne klucze dynamometryczne działają zarówno w prawą jak i lewą stronę (CW/CCW). Jeśli klucz elektroniczny oferuje pomiar tylko w jednym kierunku to powinno to być sygnałem ostrzegawczym dla kupującego, że oferowany klucz jest słabym jakościowo produktem |
|
Sygnalizacja o osiągnięciu zadanego momentu |
Najpopularniejszym rozwiązaniem jest sygnalizacja w postaci charakterystycznego kliku. Są także dostępne które sygnalizują osiągnięcie momentu przez ugięcie ramienia, lub poprzez aktywację sprzęgła ślizgowego |
Sygnalizacja wizualna - poprzez zmianę kolorów wyświetlacza, oraz dźwiękowa. Są dostępne modele elektronicznych kluczy dynamometrycznych z sygnalizacją za pomocą wibracji rączki klucza po osiągnięciu zadanego momentu |
|
Możliwość zastosowania końcówek wymiennych |
Dostępne są modele z możliwością wymiany grzechotki na końcówki płaskie lub oczkowe |
Wszystkie solidnej jakości klucze elektroniczne zapewniają możliwość wymiany grzechotki na końcówki płaskie lub oczkowe |
|
Regulacja momentu na kluczu |
Regulacja momentu odbywa się za pomocą skali klucza, lub za pomocą testeru narzędzi dynamometrycznych. |
Regulacja za pomocą klawiatury klucza, lub poprzez dedykowane oprogramowanie. |
|
Możliwość wprowadzenia z wyprzedzenie kilku programów dla wartości momentu |
Brak – klucze mechaniczne mogą być ustawione tylko na jeden moment w danym czasie. |
W pamięci klucza można zapisać kilka a nawet kilkanaście programów dla wartości momentu |
|
Możliwość archiwizacji wyników pomiarowych |
Brak – klucze dynamometryczne mechaniczne nie posiadają pamięci wewnętrznej |
Klucze dynamometryczne elektroniczne wyposażone są w pamięć wewnętrzną, umożliwiającą zapis od kilkuset do nawet kilkudziesięciu tysięcy wyników pomiarowych |
|
Możliwość transferu danych z klucza |
Brak |
Dobrej jakości klucze elektroniczne umożliwiają transfer wyników pomiarowych zapisanych w pamięci – albo za pomocą łącza kablowego, albo bezprzewodowo po bluetooth. |
Klucz mechaniczny - zalety i wady
Klucz mechaniczny to relatywnie proste narzędzie dynamometryczne. Wymaga podstawowego szkolenia z zakresu obsługi co wpływa na łatwość zastosowania nawet przez początkującego użytkownika. Dużą zaletą jest sygnalizacja mechaniczna o osiągnięciu zadanego momentu, co sprawia że użytkownik nie musi obserwować wyświetlacza. Klucze mechaniczne oferują kilka sposobów sygnalizacji – od standardowego kliku, przez ugięcie ramienia, aż po aktywację sprzęgła ślizgowego, można więc dobrać odpowiednią wersję sygnalizacji w zależności od potrzeb klienta.
Do podstawowych wad kluczy mechanicznych zaliczyć należy brak pamięci i tym samym możliwości zapisu i archiwizacji wyników pomiarowych, oraz to że zdecydowana większość modeli pracuje tylko w prawą stronę (CW). Dodatkową wadą jest też to że wszystkie klucze dynamometryczne z mechanizmem sprężynowym wymagają luzowania po zakończeniu pracy.

Klucz elektroniczny - zalety i wady
Największą zaletą klucz dynamometrycznych elektronicznych jest ich wysoka dokładność pomiarów, oraz możliwość zapisu uzyskanych wyników pomiarowych w pamięci wewnętrznej, a następnie możliwość ich archiwizacji w systemach zbierania danych. Klucze umożliwiają też pomiary momentu w prawą jak i lewą stronę i nie muszą być luzowane lub inaczej zabezpieczane po zakończeniu pracy. Bardzo dużym plusem jest możliwość kontroli momentu w czasie rzeczywistym – co czynie je idealnymi narzędziami dla placówek badawczych. Ważną przewagą kluczy elektronicznych jest dostępność wersji z komunikacją bezprzewodową, dzięki czemu mogą być łatwo wpasowane do zastosowań na liniach przemysłowych gdzie wymagana jest komunikacja z innymi urządzeniami – np. komunikacja do PLC.
Wadą klucze elektronicznych jest brak sygnalizacji mechanicznej, w większości wypadków operator musi obserwować wyświetlacz, lub kierować się sygnalizacją dźwiękową. Należy też uważać na wyświetlacz który może ulec uszkodzeniu w wyniku nieostrożnego użytkowania. Do wad kluczy elektronicznych można też poniekąd zaliczyć cenę – modele solidnych producentów są zazwyczaj 2-3 droższe niż ich odpowiedniki w postaci kluczy mechanicznych.

Jaki klucz dynamometryczny wybrać? Najważniejsze kryteria oceny
Aby dokonać ostatecznie jak najlepszej decyzji, przy wyborze kluczy dynamometrycznych należy uwzględnić kilka podstawowych kryteriów:
Czy wystarczy nam tylko potwierdzenie uzyskania minimalnie wymaganej wartości momentu dla danego połączenia?
Jeśli to jest głównym warunkiem, to w zupełności wystarczy standardowy klucz mechaniczny dynamometryczny.
Czy konieczna jest archiwizacja uzyskanych wyników pomiarowych?
Jeśli jest taki wymóg to konieczny jest zakup klucza elektronicznego – tylko ten typ kluczy oferuje zapis wyników w pamięci wewnętrznej i możliwość ich dalszej obróbki lub archiwizacji.
Jaka jest wymagana dokładność pracy klucza dynamometrycznego?
Jeśli dokładność na poziomie +/-4% jest akceptowalna to wystarczy zakupić klucz mechaniczny, natomiast jeśli wymagana jest dokładność na poziomie 1-2% to konieczny jest wybór klucza elektronicznego.
Czy chcemy kontrolować moment w czasie rzeczywistym?
Jeśli tak to klucz elektroniczny zapewnia taką możliwość, w przypadku klucza mechanicznego uzyskamy tylko informację o uzyskaniu ustawionej na kluczu wartości momentu
Czy chcemy precyzyjnie określić moment szczytowy(Peak) lub moment zerwania?
W przypadku określania maksymalnego momentu uzyskiwanego na danym połączeniu, lub potrzeby określenia np. momentu zerwania dla danego połączenia, najlepszym wyborem jest klucz elektroniczny, pracując w funkcji Peak klucz pozwala na określenie maksymalnego momentu uzyskanego podczas dokręcania i zapis tej wartości w pamięci wewnętrznej.
Podsumowanie
Klucze dynamometryczne mechaniczne i elektroniczne, pomimo tego że są teoretycznie przeznaczone do wykonywania tej samej pracy, to z powodu różnic w swojej konstrukcji, są w zasadzie zupełnie różnymi narzędziami, dedykowanymi do bardzo odmiennych zastosowań. Wybór konkretnej wersji klucza powinien być poprzedzony analizą wymagań konkretnej aplikacji, oraz możliwościami budżetowymi użytkownika.
W naszej firmie zawsze analizujemy każde zapytanie indywidualnie i staramy się dobrać najlepsze narzędzie do konkretnych potrzeb naszych klientów, tak aby każde połączenie zostało odpowiednio dokręcone, za zachowaniem odpowiedniej dokładności i innych wymaganych kryteriów, ale równocześnie aby klient nie przepłacał niepotrzebnie za klucz którego możliwości nie będzie w stanie wykorzystać ani ich wcale nie potrzebuje.